Buzağı Besleme İlkeleri

Bu yazıyı beğendiniz mi?
Evet (0) Hayır (0)
Kategori Büyükbaş Besleme Yazar Nihal GÜVEN Tarih 12.08.2009 22:17

Yorum(lar) Henüz yorum yazılmadı Yorum yaz Yorum Yaz

Bu yazi 5046 kez okundu


Etiketler buzağı, besleme, laktasyon, ikame yem, süt yemi, göbek kordonu, plasenta, biberon, mama, süt.
Tüm canlılarda olduğu gibi sığırlarda da, yaşlanan veya çeşitli sebeplerle verim dışı kalan hayvanların yerine sağlıklı ve verim gücü yüksek genç kuşakların ikame edilmesi gerekir.

Prof. Dr. Gültekin YILDIZ

AÜ Veteriner Fakültesi Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları A.Dalı 

Tüm canlılarda olduğu gibi sığırlarda da, yaşlanan veya çeşitli sebeplerle verim dışı kalan hayvanların yerine sağlıklı ve verim gücü yüksek genç kuşakların ikame edilmesi gerekir. Bir süt işletme­sinde sürüyü oluşturan ineklerin yaklaşık 25'i yaşlanma, verim düşüklüğü ve başta meme hastalıkları olmak üzere çeşitli sağlık nedenleri ile elden çıkarılır. Sürüde bu hayvanla­rın yerine verim gücü yüksek, sağlıklı düveler alınmalı­dır. İşletme her on inek için 3-4 buzağıyı damızlık olarak elde tutmalıdır.

Sağlıklı bir buzağı elde edilmesi için ineğin dengeli beslen­mesi gerekir. Eğer besin madde açığı olursa hayvan kendi vücudun­dan fötüsün ihtiyacını karşılar. Bu durum da sağlık­lı buzağı alına­maz, ortalama vücut ağırlığına ulaşılamaz, enfek­si­yonlara duyarlı olur. Genç dişi hayvanlara (düvelere) ihtiyacın üzerinde besin maddesi verilmesi ise buzağının doğum ağırlığını etkilemediği gibi ananın yağlanma­sına da yol açabilir.      
Buzağılık döneminde uygulanacak bakım ve beslenme düvelerin verim kapasitelerine ulaşma­sında etkili olan en önemli faktörler­dendir. Yeni doğan bir buzağı enfeksiyonlara karşı hassas olup çeşitli bakım ve beslenme sorunları ile karşı karşıyadır.
 
KOLOSTRUM İLE BESLEME
Yeni doğan tüm buzağılar yetiştirme yönüne bakılmaksızın kolostrumla beslenmek zorundadır. Kolostrumun doğumu izleyen ilk 15 dakika ile 4 saat içerisinde verilmesi buzağıları hasta­lıklara karşı korur. Bunun nedeni;
 1- Bağırsağın makromolekülleri yıkımlanmadan geçirmesi,
 2- Besin maddeleri yönünden giderek normal süte dönmeye başlamasıdır.
            İnce barsaklarda yerleşen bakteriler immunoglobulinlerin emilmesini olumsuz etkilediğinden, ilk dönemde buzağılar diğer hayvanlardan ayrı olmalı ve kolostrum elle içirilmelidir. Buzağı­lara birden fazla inekten alınan kolostrum kombinasyo­nunun verilmesi sadece anneden alınan kolostruma göre enfeksiyon­lara karşı daha etkili olmaktadır.
            Verilen kolostrumun ısısı 35 °C olmalıdır. Düşük sıcaklık­ sütün abomasumda çökme süresini uzatır ve kolost­rumun bir kısmı ince barsaklara yerleşerek sindirim bozukluklarına neden olur.
            İnekler, doğumu izleyen ilk günlerde bir buzağının içemeye­ceği kadar kolostrum verirler. Kolostrum süt yada süt ikame yemine göre 3 misli daha fazla kuru madde kapsar ve sindirilme derecesi oldukça fazladır. Taze olarak verilebildiği gibi dondu­rulabilir veya depo edilebilir. Daha sonra eritilerek yedirilebi­lir. Kolostrum ekşitilerek de saklanabilir. Depolanan kolostru­mun yaz aylarında kokuşmaması için formik asit (%0.3), asetik asit (%0.7) ve propiyonik asit (%1) kullanılabilir.
            Buzağılara 1. hafta boyunca uygulanabilecek bir kolostrum pro­gramı Tablo 4'de verilmiştir.
 
Tablo 4. Birinci haftada uygulanacak kolostrum programı

Buzağının Yaşı(gün)
Her öğünde verilecek kolostrum miktarı, lt
Öğün sayısı
1. gün
0.75-1
4-3 kez
2.-3. Gün
1-1.5
3 kez
4.-7. Gün
2-3
2 kez

 
 
1.            Buzağı yetiştirmede dikkat edilmesi gereken bazı uygulamalar:     
1 - Doğumdan 4. haftaya kadar :
            Etkin bir büyüme ve iyi bir sağlık şartı için ishal en büyük engeldir. Bu yaş grubunun kontrol stratejileri 3 grupta toplanır.
a.    Kolostrumun erkenden, özellikle buzağının yaşamının ilk 3 günü boyunca verilmesi ishale sebep olan mikroorganizmalara karşı koruma sağlar.
b.    Kuvvetli, patojenik mikroorganizmalarla temas düşürülmelidir. Temiz, havalandırmalı, içleri dezenfekte edilmiş buzağı barınakları kullanılmalıdır.
c.    Problemler ortaya çıktığında hızlı tanı ve tedavi yapılmalıdır. Buzağıyı öldüren başlıca etken olan şiddetli ishale karşı çok sıkı bir elektrolit tedavisi uygulanmalıdır.
 2 - Sekiz haftadan sekiz aya kadar:
Bu yaşlarda solunum sisteminde bir dizi akciğer enfeksiyonu oluşur. Bu hastalıklara karşı en iyi korunma, çok farklı yaş gruplarındaki buzağıların bir arada tutulmamasına dikkat edilmeli ve periyodik aşılamaları yapılmalıdır.
Buzağılar 10-15 günlük yaşta iyi kaliteli otu parçalayabilir duruma gelir. Bu nedenle buzağılara 8-10 günlük olmadan kaba yem verilmesi önerilmez. İşletme açısından kaba yemin verilmesi mümkün olmaz ise başlangıç yemlerinin selülozu %9-11'e kadar çıkarılabilir.
 
            Buzağıların tam yağlı sütle beslenmesi
            Yeni doğan buzağı için tam yağlı süt ideal bir gıdadır. Özellikle yaşamın ilk 3 haftasında yüksek kalitede proteine, enerji ve diğer besin maddelerine ihtiyaç vardır. Sütte bu maddeleri içerir. Ancak Mg, Co, Cu, Fe ve Mn bakımından yetersizdir. Sütteki A ve E vitamin­leri düzeyi ineğin rasyonuna göre değişir. Vitamin D ile süt yağı arasında bir ilişki bulunmaktadır.
            Verilecek günlük süt miktarı buzağıların canlı ağırlıkları­nın % 8-10'u kadardır. Bu uygulama ile günde 300-400 g canlı ağırlık artışı elde eder­ler. Doğumu izleyen ilk haftalardan sonra buzağı­lara kuru yem uygula­ması başla­tılır.
 
            Yağsız süt uygulaması:
            Tam yağlı sütten tasarruf amacıyla özellikle ileride genç sığır besisine alınacak erkek buzağılara tam yağlı süt 2.-4. haftalar arasında azalan miktarlarda, yağsız süt ise 2. haftadan itibaren artan miktarlarda verilmeye başlanır. Damızlık buzağı­lar ise 2. haftadan 16. haftaya kadar tam yağlı süt ya da tam yağlı süt + yağsız sütle beslenirler.
            Yağsız sütü etkin madde yönünden tamamlayan yem karması: Vitamin A 32000 IU/kg, Vitamin D 4000 IU/kg, Vitamin E 40 mg/kg'dır.
 
Tablo 5. Tam yağlı ve yağsız süt uygulaması

 
Normal Buzağıların Beslenmesi
Damızlık Buzağıların 2. Haft­adan İtibaren Beslenmesi
Yaş,hafta
Tam yağlı süt,kg
Yağsız süt,kg
Tam yağlı süt,kg
Yağsız süt,kg
2.
5
2
6
1*
3.
3
5
5
3
4.
2
6
5
3
5.
1
7
4
4
6.
-
8
3
5
7.
-
8
2
6
8.-12.
-
8
-
8
13.-15.
-
8-6
-
8-6
Toplam
100
500
200
400

*: 2.-3. haftadan itibaren konsantre yem ve kuru ot, 4. hafta su verilir.
 
            Süt ikame yemi
            Süt ikame yemlerinde ham protein en az %22; ham yağ en az %5; ham se­lü­loz en çok %3; Yağsız süt tozu en az %50 olmalıdır. Etkin madde olarak vitamin A en az 16000 IU/kg, vitamin D en az 2000 IU/kg, vitamin E en az 20 mg/kg olmalı­dır.
            Karmaya girebi­lecek yemlerden keten tohumu küspesi, soya küspesi, yerfıs­tığı küspesi %25'e kadar; süt tozu %90'a kadar; hububat kepek yada unları %30'a kadar; kurutulmuş maya %10'a kadar ve laktoz %20'ye kadar karmalara girebilir. Süt ikame yeminde protein ve yağ önemlidir. Kaliteli olmak zorundadır.
            Protein kaynakları olarak süt tozu, soya, peynir altı suyu ve tereyağı suyu kullanılabilir.
            Süt dışında soya ürünleri, balık proteini konsantreleri, bakteri ve mayalar gibi tek hücre pro­teinleri, et unu gibi protein kaynakları da kullanılabi­lir.
            Süt ikame yemlerinde yağ kaynağı olarak iç yağı, yerfıstığı yağı, hurma yağı ve deniz ürünleri yağı kullanı­lır.
            Süt ikame yeminde HS oranı %1-3 arasında olmalı­dır.
            Süt ikame yemleri buzağının yetiştirme yönüne göre bir litre suda 100-125 g'ı eritilerek hazırlanır.
 
Tablo 6. Süt ikame yemi ile buzağıların büyütülmesi

Yaş,hafta
Sulandırılmış karma, litre/gün
Her litreye katılan karma, g
2
3-12
13
6-7
8
6-4
100-125
100-125
100-125

 
            Buzağı için taze, temiz su her zaman hazır bulundurul­malı­dır. SIY, 5. haftaya ­kadar 35 °C'de, daha yaşlılarda ise 14-17 °C'de veril­meli­dir.
 
BUZAĞILARA VERİLECEK YEM MİKTARI VE SÜTTEN KESME YAŞI
Buzağı yetiştirmede dikkate alınması gereken birinci nokta buzağıya büyüme için ihtiyaç duyulan kuru maddenin verilmesidir. 36-45 kg ağırlığındaki bir Holstein buzağı için doğumdan sütten kesileceği 4 haftalık yaşa kadar süt yada süt ikame yeminden sağlanan 450 g kuru madde yeterlidir. Aşırı soğuk ve uygun olmayan koşullarda yetiştirilen buzağıların dışındakileri günde bir kez süt ile beslemek başarılı sonuç alınmasında yeterlidir. 
            Normalde damızlık buzağılar 16. haftaya kadar, ilerde genç sığır besisine alınacak buzağılar ise 8.-12. haftaya kadar sütle beslenirler.
            Sağlıklı buzağılar 3-4 haftada başarılı bir şekilde sütten kesilebilir. Burada elde edilecek başarı, lezzetli ve besin madde yönünden uygun konsantrasyondaki buzağı başlangıç yeminin kullanıl­masına bağlıdır. Buzağılar yaş, vücut ağırlığı, ağırlık artışı günlük toplam sıvı ve katı gıda tüketimi göz önüne alına­rak sütten kesilir.
 
Tablo 8: Buzağıları erken sütten kesmek amacıyla uygulanan bir besleme programı örneği

Doğumu izleyen
Verilecek sıvı ve katı gıda
1.    ve 2. Gün
3      ve 4. Gün
5. - 30. gün arası
Kolostrum (4 lt) en az 2 öğün halinde
Tam yağlı süt (2 öğün)
450 g süt ikame yemi 2.5 litre suda erit. (1 öğün) + Tahıl k­arışımı
30. günde
buzağılar bireysel bölmelerden padoklara alınır
30.-45.Günler arası
Süt ikame yemi + kaba yem + tahıl

 
            Sütten kesimden 3 aylığa kadar buzağı başlangıç yemi miktarı yavaş yavaş 2.7 kg'a yükseltilir. Bu dönemde ot ad libitum, silaj ve yeşil yemler ile mera otları ise sınırlı miktarda verilir. Yüksek düzeyde su içeren kaba yemlerin fazla miktarda alınması KM ve besin madde­leri tüketimini sınırlandıracağı için önlenmelidir.
 
            Buzağılarda Su ve Tuz İhtiyacı
            Buzağıların ve erişkinlerin istedikleri kadar su içebilmeleri için suluklarda ve yalaklarda devamlı su bulunmalı, tuz ihtiyaçlarını karşılamak için uygun tuz ve yalama taşı kolayca erişilebilecek yerlere konulmalıdır.
            Sıcak yaz aylarında terlemenin yüksek olması nedeniyle su ihtiyacı artar. Yetersiz su temini halinde halsizlik, organ fonksiyonlarında (böbrek gibi) azalma görülür. Benzeri durum ishalde de gözlenir. Burada kaybedilen sıvı ve elektrolitlerin yerine konmaması halinde ölüm gözlenir.
            Buzağı Başlangıç Yemi
            Buzağı başlangıç yemleri 1. haftadan itibaren buzağılara verilen yüksek sindirilme derecesine sahip konsantre yemlerdir. Bu yemler hayvanın istekle tüketebileceği özellikte olmalı, yem tüketimini teşvik etmeli, selüloz miktarı çok düşük düzeyde olmalı­dır. Yüksek kaliteli buzağı başlangıç yemi enerji bakımın­dan zengin olmalıdır. Buzağılarda ince öğütülmüş yemler kullanılmamalıdır. Çünkü çok ince öğütülen yemler, hamurumsu özellik kazanır ve hayvan tarafın­dan istekle tüketilmez. Buzağı başlangıç yemi, %16-18 HP, 2600-2800 ME kcal/kg, vitamin A ve D, iz element, melas, antibiyotik içermelidir.
            Yem normlarına göre buzağı başlangıç ve buzağı büyütme yemlerinde bulunması gereken besin madde ve enerji düzeyleri Tablo 10'da verilmiştir.
 
Tablo 10: Yem normlarına göre buzağı başlangıç ve büyütme yemlerinde bulunması gereken besin madde ve enerji düzeyleri

Besin Maddeleri ve Enerji
Buzağı Başlangıç Yemi (1)
Buzağı Büyütme yemi (2)
KM          (en az)        %
88
88
HP          (en az)        %
19
17
HS          (en çok)      %
12
12
HK         (en çok)      %
8
10
HCl'de çözünmeyen kül
              (en çok)       %
 
1.0
 
1.0
Kalsiyum (en az-en çok)   %
1.0-2.0
1.0-2.0
Fosfor      (en az)      %


Yorum Yaz

Yorum yazabilmeniz için üye girişini yapmalısınız.

Üye Girişi

Yazı Seçenekleri

Yazıyı paylaş Yazıyı paylaş Yorum yaz Yorum yaz/oku
Favorilere ekle Favorilerime ekle
Yazıcı uyumlu sayfa Yazıcı uyumlu sayfa Arkadaşıma bildir Arkadaşıma bildir
RSS RSS

Yazar: Nihal GÜVEN



Adı SoyadıNihal GÜVEN
E-postanihalguven@outlook.com
Kayıt Tarihi7/7/2009

Yazar profili için tıklayınız

Etiket Bulutu

Başa dön
Anasayfa  |  Biz  |  Reklâm  |  İletişim
Her hakkı saklıdır © 2009 TarimBilgiBankasi.com
Tasarım & Programlama: Devrim Altınkurt