Genç Dişilerin (Düvelerin) Beslenmesi

Bu yazıyı beğendiniz mi?
Evet (0) Hayır (0)
Kategori Büyükbaş Besleme Yazar Nihal GÜVEN Tarih 12.08.2009 22:22

Yorum(lar) Henüz yorum yazılmadı Yorum yaz Yorum Yaz

Bu yazi 8587 kez okundu


Etiketler veteriner, düve, genç dişi, besleme, hastalık, buzağı, canlı ağırlık.
Sığır yetiştirmede, genellikle sütten kesme yaşı ile 6 aylık yaş arasındaki devrede buzağıların beslenmesine gereken önem verilmez.

Prof. Dr. Gültekin YILDIZ

AÜ Veteriner Fakültesi Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları A.Dalı

           Sığır yetiştirmede, genellikle sütten kesme yaşı ile 6 aylık yaş arasındaki devrede buzağıların beslenmesine gereken önem verilmez. Doğumdan sütten kesme yaşına kadar geçen süre içinde, yüksek kaliteli yemden düşük kaliteli yemlere geçilir. Oysa bu dönemde de kaliteli baklagil kaba yemleri ile konsantre yem uygulamasına devam edilmelidir.

            Buzağılara 6 aylık olana kadar veya 180 kg ağırlığa ulaşana kadar özsu bakımından zengin yemler az miktarlarda verilir. Bu dönemden sonra süt ve diğer özel buzağı yemleri uygulaması durdurulur. Yüksek kaliteli kaba yemler verilmesi halinde büyüme de herhangi bir gecikme olmaz.
            Düvelere kuru kaba yemler veya mera besleme programı uygu­landığında düvenin yaşına, canlı ağırlığına ve kaba yemin kalitesine göre 1.35-2.30 kg kadar düve yemi verilmelidir. Mera veya kaba yem kötü kalitede ise bu miktar 2.7-3.6 kg'a kadar çıkartılmalıdır.
            Düveler normal olarak 14 aylık yaşta damızlıkta kullanılır­lar.
 
            Düvelerin günlük ortalama canlı ağırlık kazancı
            Buzağıların reprodüktif performansı büyüme hızları tarafın­dan etkilenir. Araştırmalar 4-10 ay arasında ağırlık kazancı oranının, meme bezi sekresyon dokularının gelişi­mini etkilediğini göstermiştir. Bu yaşlarda meme sekresyon dokula­rının gelişimi hayvanın ağırlık kazancından 4 kez daha hızlıdır.
            Buzağı ve düvelerin 4-24 aylık yaşlarda kazanmaları gereken ortalama günlük canlı ağırlık artış (GCAA) düzeyleri Tablo 1'de verilmiştir.
 
Tablo 1: Buzağı ve düvelerin günlük canlı ağırlık artış düzeyleri

Yaş, ay
Ort. GCAA, kg
Ağırlık kazancı/ay, kg
4 - 10 - 12 (Puberta)
0.680
20.385
11 - 13 - 24
0.770
22.650

 
            4-6 haftalık yaştan (sütten kesme yaşı) yaklaşık buzağılama dönemine kadar (2 yaş) geçen sürede düve doğum ağırlığının 10 katına ulaşır. Sütten kesmeyi izleyen birkaç haftada aynı ağırlığa sahip olanları için hayvanları küçük gruplara ayırmak pratik bir uygulamadır. Sütten kesilen buzağı ihtiyaç duyduğu besin maddelerini konsantre yemlerden almalıdır. Canlı ağırlığı artıkça, erginleştikçe bu besin maddelerinin bir bölümü kaba yemlerden sağlanır.
Düvelere verilecek konsantre yem miktarı kaba yemin kalitesine bağlıdır. Kaba yemler ad libitum verildiği zaman 2-6 aylık yaştaki bir hayvanın konsantre yem ihtiyacı 1.8-2.7 kg.' dır. Yüksek kaliteli merada 4-6 aylık yaştaki buzağıların enerji ihtiyacı kaba yemlerden sağlanabilir. Orta kaliteli ot ile beslenen düvelerde 8-10 haftalık yaşa kadar bir miktar konsantre yem gereklidir. Buzağılamaya kadar ihtiyaç duyulan enerji kaba yemlerle sağlanabilir. Buzağılamadan 2-4 hafta öncesine kadar düvelere konsantre yem verilmesi gerektiğine inanılır. Ancak tam zamanının belirlenmesi düvenin kondisyonu ve kaba yemin kalitesine bağlıdır.
Düşük kondisyonu olanlara konsantre yem verilmesine daha erken başlanabilir. Hatta iyi kondisyonda olan düvelere doğuma 2 hafta kalana kadar konsantre yem verilmesi yararlı olur. Bu amaçla her gün CA'ın %1'i kadar konsantre yem öneri­lir. Buzağılama öncesi düvelere verilecek konsantre yem hayvanın laktasyon süresinde tüketeceği yeme adaptasyonu sağlar. Bu alış­tırma döneminde rumen mikroorganizmaları konsantre yeme adapte olurlar. Düvelerin gerek iştah gerekse metabolizmalarının normal düzeyde olması sağlanır. Sonuçta; düve yüksek süt verimine ve pike hazır olur.
Düve yetiştirmede amaç, hayvanların tüm besin maddelere ihtiyaçlarını en düşük maliyetle karşılamaktır. Kaba yemler düşük fiyata sahip olduğundan pratikte bu yemlerin ad libitum verilmesi, ancak ihtiyacın karşılanamadığı durumlarda konsantre yem uygulanması gerekir. Verilmesi gereken konsantre yem miktarı, kaba yemin enerji ihtiyacını karşılama düzeyine göre değişir.
            Düvelerin büyüme dönemindeki enerji eksikliği:
1)    Optimum canlı ağırlı­ğa ulaşılmasını geciktirir.
2)    İskelet sisteminin normal gelişimini etkiler.
3)    Yeterli canlı ağırlığa ulaşamayan düveler ilk kızgınlığı çok geç gösterirler. Genellikle ilk kızgınlık hayvanın ergin ağırlığının %45 ine ulaşması halinde gözlenir.
4)    Düşük ağırlıktaki düvelerde buzağılama sorunları (güç doğum) ortaya çıkar.
5)    İlk laktasyonda daha az süt elde edilir.
Buzağılamadan sonra yeterli düzeyde beslenen hayvanlarda ilk laktasyondaki verim azalması daha az olur. Düvelik döneminde yetersiz beslenen hayvanlara sonraki laktasyonlarda normal bir besleme programı uygulanması yaşam boyu alınan süt veriminde önemli bir farklılık meydana getirmeyebilir.
İneklerde enerji durumunun vücut ölçüsünün belirlenmesinde Vücut Kondisyon Puanı/Skoru (VKS, VKP) kullanılır. Yemin enerji yoğunluğu hayvanın laktasyon sonunda veya kuru dönemde normal kondüsyonda olacak şekilde ayarlanmalıdır. Maksimum 5 olup, düşük kondüsyon yani zayıf inek VKP'nın 2.75 in altında olması ile açıklanır. İstenilen puanlar 3.5-3.75 arasındadır.
            Hayvanların cinsel olgunluğa ulaşmasında yaştan çok canlı ağırlık etkilidir. O halde her ırk için belirlenen canlı ağırlığa en ekonomik şekilde ulaşması sağlanmalıdır. Holstei­nler için 24 ayda kabul edilebilir buzağılama ağırlı­ğı 540-635 kg arasındadır. Düvelerin damızlıkta kullanılmasındaki dikkat edilecek kriter ise canlı ağırlıkdan ziyada vücut ölçüleridir.
 
DÜVELERİN LAKTASYONA HAZIRLANMASI
Doğumdan 14. aya kadar düvelerde arzu edilen büyüme hızı 750 g/gün şeklindedir. Böylece 14. ayda 350 kg ağırlığa ulaşırlar ve damızlıkta kullanılabilirler. Normal bir gebelik sonunda da güçlük olmaksızın doğum yaparlar. 4.-14. aylar arasında rasyonlar enerji yönünden zengin olmalıdır. İyi kaliteli kaba yemler (tahıl silajları + kuru ot kombinasyonları) bu amaca uygundur, ancak kaba yemin enerjisi düşükse ilave konsantre yem gerekir. Büyümenin optimum düzeyin altına düşmesi (700 g/gün) düvenin yaşamındaki produktif süreci kısalttığından ekonomik olmamaktadır.
 
DÜVELERİN I. YILDA BESLENMESİ
            Genç dişi sığırlar, iyi kaliteli merada besin madde ihtiya­cını karşılayabilir, ilave konsantre yem vermeye gerek duyulmaz. Mera orta kalitede ise, düşük protein içeren konsantre yemler verilir. Mera döneminde mineral madde ihtiyaçları mutlaka dikkate alınmalı, bu amaçla yalama taşları kullanılmalıdır. Kış aylarında uygulanacak besleme programında silo yemlerine yer verilmelidir. Diğer taraftan bir miktar kuru ot verilmesi de önerilir. Taze şeker pancarı yaprağı veya bunun silajı, 6 aylık yaştan itibaren giderek artan miktarlarda verilmek koşuluyla 10 kg'a kadar çıkabilir. Kış yemlemesinde bir miktar konsantre yem rasyona dahil edilir. Konsantre yemin besin madde miktarı verilen kaba yemin özelliğine göre ayarlanır. Örneğin taneli mısır silajı veriliyorsa, konsantre yemin proteini yüksek, enerjisi düşük olmalıdır. Vitamin ve mineral ihtiyaçları karşılanmalıdır.
 
DÜVELERİN II. YILDA BESLENMESİ
            Bir yandan rumen kapasitesinin arttığı, diğer taraftan besin madde ihtiyaç miktarının azaldığı dikkate alınırsa, II. yılda düvelere düşük değerli yemler verilebilir. Ancak bu durum kış aylarında düşük kaliteli kaba yemlerin yeterli olacağı anlamına gelmez. Bu durumda mısır silajı ile kombinasyona gidilmesi önerilir.
 
İLERİ GEBE DÜVELERİN BESLENMESİ
Doğumdan iki ay önce ileri gebe düveler tekrar yoğun bir besleme programına alınırlar. Böyle bir besleme programı laktas­yon döneminde verimliliği önemli derecede artırır. Doğum öncesi 8.-6. haftalar arasında hayvanlar kesif yeme yavaş yavaş alıştırılırlar. Bu kritik dönem­lerde besin madde ihtiyacının karşılanması, fötusun ve meme bezlerinin iyi bir şekilde gelişiminde büyük rol oynar.
            Fötusun ve amniyon sıvısının yoğunluğundaki artışa bağlı olarak, rumenin toplam yem tüketim kapasitesi azalır. Bu nedenle, sindirilme derecesi % 70 üzerinde olan yemler verilmelidir. Başka bir ifade ile gebeliğin son ayında kaliteli yemler rasyona dahil edilmelidir. Bu dönemde kuru madde tüketim kapasitesi 8.5 kg kadardır. 8 ila 6 haftalarda 1 kg kesif yem verilir. Gebeliğin son ayında kesif yem miktarı 2 kg'ın üzerine çıkılır, vitamin ve mineral ihtiyaçla­rı da 150 g/gün şeklinde uygulanır.
Tablo 2'de özet olacak şekilde buzağı ve düvelerin beslenmesi verilmiştir.
 
Tablo 2: Buzağı ve düvelerin beslenmesi

Dönemler
 
 
 
 
 
Yaş
Beslenme şekli
VKP(*)
CA,Kg.
 
Buzağı
1.gün
İlk 6 saatteki CA'nın %6'sı düzeyinde kolostrum doğumdan sonraki 30 dk.-4saat
 
 
 
içinde verilir.
2
35-45
 
 
 
Geri kalan CA' nın %4'ü kadar kolostrum 4-5 öğünde verilir.
 
 
 
 
2.gün
CA'nın %10-12' si kadar kolostrum 4-5 öğünde verilir.
 
 
 
 
3.4.5.gün
3 öğün x 1,5lt. Kolostrum verilir.Kolostrum meme hizasından verilmelidir.
 
 
 
 
6.7.gün
2 öğün x 1,7lt. Süt veya süt ikamesi
 
 
 
 
2.hafta
2 öğün x 2lt. Süt veya süt ikamesi +20-50gr. Buzağı Başlangıç Yemi (BBAY)
 
 
 
 
BBAY=%18HP,2800kcal./kg.ME
 
 
 
 
3.4.hafta
2 öğün x 2,5lt. Süt veya süt ikamesi+ BBAY (serbest)+ Kuru ot+ Yalama taşı+ Su
 
 
 
5.6.hafta
2 öğün x 3lt.Süt veya süt ikamesi+ BBAY (serbest)+ Kuru ot+ Yalama taşı+ Su
 
 
 
7.8.hafta
2 öğün x 2,5lt.Süt veya süt ikamesi+ BBAY (serbest)+ Kuru ot+ Yalama taşı+ Su
 
 
 
9.hafta
2 öğün x 2lt.Süt veya süt ikamesi+ BBAY (yaklaşık1000gr)+ Kuru ot+ Yalama taşı+ Su
 
 
9-12.hafta
BBAY (1.3kg.-1.8kg.arası)+kuru ot+yalama taşı+su + Parazit ilaçlaması (iç-dış)
 
Düve
3-14.ay
Buzağı Büyütme Yemi (BBUY) (CA'nın %1'i +1kg.)+ kuru ot+ yalama taşı+ su
2,5-3
(**)
 
 
 
BBÜY= %17HP, 2700kcal./kg.ME
 
 
 
 
10-11.ay
İlk kızgınlık, ırka özel son CA' ın %45' ine ulaşıldığında
2,75
270
 
 
14.ay
Tohumlama (Irka özel son CA'ın %60'ına ulaşılır.)
3
350
 
 
14.ay son
Kuru Dönem veya/Gebe Düve Yemi(CA'nın %1'i+1kg.) + kuru ot + yalama taşı + su
 
 
3 hafta arası
Kuru Dönem Yemi = %14HP, 2500kcal./kg.ME
3-3,5
 
 
 
 
%16 HP' li Süt Yemi veya Doğuma hazırlık yemi + İyi kaliteli, kolay
 
 
 


Yorum Yaz

Yorum yazabilmeniz için üye girişini yapmalısınız.

Üye Girişi

Yazı Seçenekleri

Yazıyı paylaş Yazıyı paylaş Yorum yaz Yorum yaz/oku
Favorilere ekle Favorilerime ekle
Yazıcı uyumlu sayfa Yazıcı uyumlu sayfa Arkadaşıma bildir Arkadaşıma bildir
RSS RSS

Yazar: Nihal GÜVEN



Adı SoyadıNihal GÜVEN
E-postanihalguven@outlook.com
Kayıt Tarihi7/7/2009

Yazar profili için tıklayınız

Etiket Bulutu

Başa dön
Anasayfa  |  Biz  |  Reklâm  |  İletişim
Her hakkı saklıdır © 2009 TarimBilgiBankasi.com
Tasarım & Programlama: Devrim Altınkurt