Boğaların Beslenmesi

Bu yazıyı beğendiniz mi?
Evet (0) Hayır (0)
Kategori Büyükbaş Besleme Yazar Nihal GÜVEN Tarih 12.08.2009 22:27

Yorum(lar) Henüz yorum yazılmadı Yorum yaz Yorum Yaz

Bu yazi 3171 kez okundu


Etiketler besleme, boğa, hastalık, veteriner, ağırlık, canlı ağırlık, karkas.
Damızlığa ayrılan erkek buzağılar 16 haftalık süt emme döneminden sonra yaklaşık 150 kg canlı ağırlığa ulaşırlar. Büyüme dönemi sırasında ortalama günlük canlı ağırlık artışı 1100-1200 g`dır. Bu nedenle genç erkek damızlıkların dişilere oranla daha yoğun beslenmeleri gere­kir.

Prof. Dr. Gültekin YILDIZ

AÜ Veteriner Fakültesi Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları A.Dalı

            Damızlığa ayrılan erkek buzağılar 16 haftalık süt emme döneminden sonra yaklaşık 150 kg canlı ağırlığa ulaşırlar. Büyüme dönemi sırasında ortalama günlük canlı ağırlık artışı 1100-1200 g'dır. Bu nedenle genç erkek damızlıkların dişilere oranla daha yoğun beslenmeleri gere­kir. Uygulanan beslenme düzeyi damızlık gücünü ve süresini önemli derecede etkiler. Yoğun beslenenler düşük düzeyde beslenenlere göre daha erken cinsel olgunluğa ulaşırlar. Genel bir kural olarak genç sığırlar 1 yaşında kızgınlık gösterdikleri halde 1.5 yaşından önce damızlıkta kullanılmazlar.
            Boğa adayları 1 yaşından itibaren ayrı bölmelerde özenli bir bakıma alınırlar. 14-15 aylık iken burun halkaları takılır ve gerekirse boynuz ucu köreltilir.
            Damızlık erkek buzağıların beslenmesi yaşamlarının ilk 4-5 ayında damızlık dişi buzağılar ile aynıdır. 4 aylık iken dişiler­den ayrılırlar ve farklı besleme programına alınırlar. Dişilere göre daha hızlı bir büyüme gösterdiklerinden, başta enerji olmak üzere diğer besin maddeleri ihtiyaç düzeyleri yüksektir.
            Boğa rasyonlarında enerji büyük önem taşır. Enerji yeterli olmazsa testesteron sentezi azalır ve buna bağlı olarak da cinsel aktivite düşer.
            Ergin boğaları aşırı yağlandırmadan kaçınmak gerekir. Çünkü bu durum onların cinsel canlılıklarını yok eder, çeşitli stres­lere neden olur.
            Bazı amino asitler tohumlamada özel etkiye sahiptir. Arjinin bakımından yetersiz rasyonlarla beslenen boğalarda spermanın azaldığı, triptofan noksanlığının kısırlığa yol açtığı, lizinin sperma sentezinde olumlu rol oynadığı belirlenmiştir.
            Boğa ejakulatının kimyasal yapısı incelendiğinde su miktarının % 95, proteinin % 2-2.5, mineral madde düzeyinin % 0.9-1 ve kuru maddede pro­tein düzeyinin ­% 50 olduğu görülür.
            Karotin boğa beslemede oldukça önemli bir role sahiptir. Vitamin A hücre çoğalmasını etkilediğinden döl veriminde önemli etkiye sahiptir. Yetersizliğinde sperma konsantrasyonu azalır, anormal sperma sayısı patolojik bir hal alır. Sperma hareketleri yavaşlar. Testis epidermis hücrelerinde dejenerasyon oluşur. Bütün bunların sonucu kısırlık ortaya çıkabilir. Bir boğanın günlük karoten ihtiyacı 100 mg kadardır. Suni yöntemlerle kurutulan otlar ve havuç karoten bakımından zengindir. Vitamin D ihtiyacı hayvanın açık havada bulunması ile karşılanır. Ocak ayından itibaren mera mevsimine kadar boğaya 1-2 kg havuç verilerek karoten ihtiyacı karşılanmaya çalışılır.
            Mineral maddeler hayvan vücudunda çeşitli biyolojik fonksi­yon­lara sahip oldukları gibi spermanın tohumlama gücünün artma­sında da rol oynarlar. Boğa beslenmede özellikle K, Ca, P önem taşır. Genellikle K ihtiyacı işletme yemleri ile karşılanır. Cinsel aktivitenin tam olabilmesi için iz elementler ve özellikle Mn önemlidir.
            Yaşlı boğalarda kalsiyum özellikle sorun yaratır. O nedenle baklağil kaba yemleri verildiği zaman konsantre karmalara Ca kaynağı katılmamalıdır. Aşırı kalsiyum osteomalasiye, urealitia­sise neden olur ve P noksanlığına yol açar.
            Normalin altında besleme programı ergenliğin başlamasını gecik­tirir ve kötü kaliteli sperma üreti­mine yol açar. Serbest miktarda verilecek konsantre yeme ilaveten genç boğalara iyi kaliteli kuru ot da verilmelidir. Yakla­şık 10 aylık yaşta rasyo­nun büyük bir bölümünü mera, silaj, yeşil yem veya kuru ot oluşturabilir. Konsantre yemlere kaba yemin kalitesine bağlı kalına­rak devam edilir. Ancak gereğin­den fazla konsantre yem vermek yağlan­maya yol açacağından sakın­calı­dır. Bir yaşlı veya ergin boğalara kaliteli baklagil veya çayır otları gibi kaba yemler veriliyorsa konsantre yem kar­masındaki protein miktarı %12 düzeyinde tutula­bilir.
            Bir boğa, yüksek süt verimine sahip inek kadar yüksek prote­ine ihtiyaç duymaz. O nedenle boğalara kuruda bulunan ineklere veya büyümekte olan düvelere verilen konsantre yemler yedirilebi­lir. Kısacası kompleks bir konsantre yeme gerek yoktur. Erkek damızlıkların aşım yapmadığı dinlenme döneminde, aşıma hazırlık döneminde ve aşım döneminde beslenmeleri birbirinden farklı olmalıdır.
            Dinlenme döneminde normal rasyonlarla beslenen erkek damız­lıklar, aşım mevsimine 1-1.5 ay kala rasyondaki yem madde­leri çeşit ve miktarları yavaş yavaş değiştirilerek düzenli bir besleme programı ile aşım kondisyonuna sokulurlar. Ayrıca iyi bir idmanda programlanmalıdır. İyi bir besleme ve idman erkek damız­lıkların yağlanmasını önler; sağlıklı, canlı ve yüksek verimli olmalarını sağlar. Sperma verimi ile boğaların beslen­mesi arasın­da sıkı bir ilişki vardır.
            Rasyonun protein miktarının artırılma­sı, mineral madde ve vitamin yönünden zenginleştirilmesi durumun­da sperma kalitesinin yükseldiği gözlenmiştir. Sperma verimi üzerine buğday kepeği, bezelye, keten tohumu küspesi, balık ve et unu, yağsız süt, yumurta, sarı mısır, havuç olumlu etki yapmakta­dır.
 Erkek damızlık rasyonlarına girecek yemler;
   1- Yüksek sindirilme derecesine sahip olmalı,
   2- Rasyona fazla miktarda sulu ve kaba yemler katılmamalı,
   3- Rasyona girecek kuru otun kalitesi çok iyi olmalı ve en az 2 ot çeşidi yer almalıdır.
Boğaları tek yönlü beslemenin olumsuz yönünden korunması için mümkün olduğu kadar rasyonları çeşitli yemlerden hazırlamak gerekir. Verilecek kuru otun kalitesi çok yüksek olmalıdır. Kullanılacak konsantre yemler içerisinde yulaf %50 oranında bulundurulur, keten tohumu küspesi, soya küspesi, buğday kepeği gibi spermanın miktar ve kalitesini olumlu yönde etkileyen maddelere de yer verilir.
            Hayvansal proteinler aşım isteğine ve spermanın tohumlama gücüne olumlu etkirler. Örneğin günde 250 g kadar balık unu, 2-3 kg kadar yağsız süt tozu, verilmesi yararlı olur. Balık ununun taze ve tekniğine uygun olarak üretilmesi gerekir.
Boğa­larda ilkbahar ve sonbahardaki yem değişiklikleri performans üzerine etkilidir. Rasyonun tek yönlü olması dolgu maddesinin yetersiz olması, proteinin belirtilen normlarının üzerinde olması, mineral madde ihtiyacının gereği gibi karşılanamaması, sonbahardan kış dönemine geçişte gözlenen aksaklıklardır. Kıştan ilkbahara geçişte de gerekli önlemler alınmalıdır. Boğaların tamamen tırfıl yada yoncadan oluşan çayırda uzun süre tutulması, spermanın kalite ve miktarını, tohum gücünü olumsuz yönde etkiler.
            Genç damızlık erkeklere 15 aylık oluncaya kadar 1/2'si yoğun yem olan rasyondan, canlı ağırlığın günde % 2.5-3'ü kadar verilir. Bundan sonra 3 yaşına kadar çoğunluğu (%50-70) kaba yemden oluşan rasyondan CA'ın % 2-2.5'uğu kadar vermek yeterlidir. Ergin boğalar ise CA'ın % 1.5'uğu kadar yem tüketirler. Verilen yemin tamamı iyi kaliteli kaba yem olabilir.
            Bakımsız kirli bir deri, boğanın aşım gücünü azaltır. Boğanın yılda 2 kez tırnak bakımı ve temizliği yapılmalıdır.

Yorum Yaz

Yorum yazabilmeniz için üye girişini yapmalısınız.

Üye Girişi

Yazı Seçenekleri

Yazıyı paylaş Yazıyı paylaş Yorum yaz Yorum yaz/oku
Favorilere ekle Favorilerime ekle
Yazıcı uyumlu sayfa Yazıcı uyumlu sayfa Arkadaşıma bildir Arkadaşıma bildir
RSS RSS

Yazar: Nihal GÜVEN



Adı SoyadıNihal GÜVEN
E-postanihalguven@outlook.com
Kayıt Tarihi7/7/2009

Yazar profili için tıklayınız

Etiket Bulutu

Başa dön
Anasayfa  |  Biz  |  Reklâm  |  İletişim
Her hakkı saklıdır © 2009 TarimBilgiBankasi.com
Tasarım & Programlama: Devrim Altınkurt